Kapsam: sekiz tehlike, 187 kaynaklı kural
Aynıyer'in ürettiği her cümle bir kaynağa bağlıdır. Aşağıda bugün motorun ürettiği tehlikeler, her birinin protokolü nasıl değiştirdiği ve kaynakların sınırları var.
Protokolün beş şekli
Tehlike eklemek şablon çoğaltmak değildir. Sekiz tehlike, insanın ne yapması gerektiği açısından beş farklı şekle ayrılıyor — ve ikisi birbirinin tam tersini söylüyor.
| Şekil | Tehlike | Protokolün söylediği |
|---|---|---|
| Anlık, bina dışı | deprem | Sarsıntıda çök-kapan-tutun; sonra binadan çık, açık alanda kal. |
| Anlık, bina içi | hortum | Dışarı değil içeri: en alt kat, dışa bakan penceresi olmayan hacim. |
| Cepheli (kaçılır) | sel · orman yangını · heyelan | Tehlikenin bir yönü var; ondan uzaklaşılır, bölge terk edilir. |
| Süreli (beklenir) | kış fırtınası · aşırı sıcak | Saatler-günler sürer. Kış fırtınasında hareket yasaktır; sıcakta serinleme aranır. |
| Sığınmasız (çıkılır) | ev yangını | Tek tehlike ki sığınma kavramı yok: çık ve hiçbir sebeple geri girme. Buluşma yeri evin hemen önünde, ilçe ölçeğinde değil. |
Bu ayrım ürünün en pahalı dersidir: kış fırtınasında “buluşma yerine git” refleksi, kaynakların açıkça yasakladığı hareketi yaptırır. Motor bu yüzden her tehlikede buluşma cümlesini ayrı kurar.
Bir tehlike planı neye benziyor
Yedi tehlikenin hepsi aynı biçimde çıkıyor: tek cümlelik protokol, buluşma noktası ve kaynak izi. Aşağıdaki, deprem için üretilmiş gerçek bir buzdolabı sayfasının ilk yüzü.
Kaynaklar ve güven düzeyi
Her kural, fiilen okunmuş bir resmî sayfaya bağlıdır ve planda kaynağıyla birlikte görünür. İki bağımsız kurumsal kaynakta aynı olgu varsa kural doğrulanmış sayılır; tek kaynak varsa ikincil yazar.
- AFAD — deprem tehlike haritası ve hazırlık sayfaları
- Ready.gov / FEMA — kamuya açık afet hazırlık metinleri
- NOAA · NWS · SPC — kış fırtınası ve hortum güvenliği
- USFA (FEMA birimi) — ev yangını: duman dedektörü, kaçış planı, çık ve geri girme
- CDC — aşırı sıcak ve ısı hastalıkları
- USGS — heyelan işaretleri
sınır ABD kaynaklı eşikler (örneğin aşırı sıcak için 32 °C) metinde ABD tanımı olduğu belirtilerek yazılır. Türkiye için resmî bir eşik bu korpusta doğrulanamadıysa uydurulmaz — “doğrulanamadı” yazılır. Ürün ilkesi: erişemediğine “yok” denmez.
Bilerek dışarıda bıraktıklarımız
Bir özelliğin yokluğu her zaman eksiklik değildir; bazıları karardır.
| Yok | Neden |
|---|---|
| Resmî görünümlü uyarı yayını | Hücre yayını devletin tekelindedir. Biz uyarı otoritesi değil, tercümanıyız. |
| Sürekli konum takibi | Sakin dönemde konum toplamıyoruz. Olay modunda bile açık gösterge ve süre sınırı olacak. |
| AirTag / Find My verisi | Resmî API yok; tersine mühendislik kullanım şartlarını ihlal eder. |
| Serbest yapay zekâ metni | Model tehlike modeli kurmaz. Yapay zekâ yalnızca var olan metni sadeleştirir; adım, sayı, buluşma yeri ya da tahliye kararı ekleyemez. |
| Yapısal bina değerlendirmesi | Bina yaşı tahliye önceliğini etkiler; “binanız sağlam” demek mühendislik beyanıdır, yapmayız. |
Planın kendisi çürür
Çocuk okul değiştirir, kaynak sayfası güncellenir, bir talimat geri çekilir. Tazelik motoru planın hangi korpus sürümüyle üretildiğini tutar ve üç sebeple “gözden geçir” der: kural geri çekildiğinde, içerik güncellendiğinde ve zaman geçtiğinde.
Bir talimatın yanlış olduğu anlaşılırsa kural kapatılır ve o kuralla üretilmiş planlar derhal işaretlenir. Geri çekme sessizce yapılmaz.